Pierwszy Festiwal Tadeusza Reichsteina we Włocławku

24-07-2026

18 lipca odbył się we Włocławku pierwszy Festiwal Reichsteina, w którym Włocławskie Towarzystwo Naukowe miało swój znaczący udział. Warto przypomnieć – bo dla wielu osób jest to postać wciąż nieznana albo znana w niewielkim stopniu – że profesor Tadeusz Reichstein (1897- 1996) to urodzony w naszym mieście wybitny szwajcarski uczony, biochemik, którego osiągnięcia znacząco wpłynęły na rozwój medycyny, polski Żyd (zawsze to podkreślał), laureat Nagrody Nobla w 1950 roku. Tadeusz Reichstein jest Honorowym Obywatelem Włocławka, a także Członkiem Honorowym WTN.

Pomysłodawczynią, organizatorką, główną animatorką festiwalu jest Sara Kandelszajn, mieszkająca w Warszawie, ale pochodząca z Włocławka i z Włocławkiem bardzo związana, altowiolistka, skrzypaczka, pedagożka, twórczyni, łącząca muzykę, sztukę i pracę z drugim człowiekiem. Podkreśla, że odkrywanie Reichsteina zbiegło się z odkrywaniem jej żydowskich korzeni, więc ma dla niej wymiar bardzo osobisty.

Festiwal rozpoczął się spotkaniem w sali kameralnej Centrum Kultury „Browar B”. Obecni byli m.in. prezydent Włocławka Krzysztof Kukucki, dyrektor „Browaru B” Lidia Piechocka-Witczak, autor licznych publikacji dotyczących naszego regionu Władysław Kubiak, a także członkowie Zarządu WTN – Miłosz Kłobukowski, ksiądz Lech Król i Henryk Wasilewski. Postać włocławskiego noblisty przybliżyli zebranym  prof. dr hab. n. med. Andrzej Grzybowski (nie mógł przyjechać do Włocławka, komunikował się przez łącze internetowe), prof. ucz. dr hab. Prezes Honorowy WTN Stanisław Kunikowski, student medycyny Michał Rydzewski; dyskusję koordynowali Mateusz Majman i Sara Kandelszajn.

Kolejnym punktem programu festiwalu był spacer szlakiem włocławskich Żydów, który poprowadził przewodnik PTTK Henryk Wasilewski. Uczestnicy spaceru zobaczyli m.in. miejsca, w których znajdowały się zniszczone przez Niemców synagogi, żydowskie instytucje (sala Towarzystwa „Makabi”), domy, w których mieszkali Żydzi wpisani w historię naszego miasta (przedsiębiorcy, kupcy, twórcy, lekarze). Z konieczności szlak musiał być ograniczony do centrum Włocławka – od „Browaru B” do siedziby WTN przy Placu Wolności (tablica upamiętniająca Tadeusza Reichsteina).

Zainteresowani mogli skorzystać z warsztatów:  kulinarnych w restauracji „Dziedziniec” (rodzinne warsztaty „anti-Szkorbut”, nawiązujące do badań T. Reichsteina związanych z witaminą C), dotyczących szkła artystycznego, mozaiki, kolażu, witrażu (warsztaty w Galerii Sztuki Współczesnej – z Katarzyną Żukowską), tkaniny artystycznej (w „Browarze B” – z  Magdaleną Pietrzykowską).

Podsumowaniem festiwalu był koncert muzyczny KLEZZ w „Starej Remizie” przy ul. Żabiej. Zgromadzeni w historycznej sali, w której znajduje się malowidło Józefa Bergmana „Wyjazd do pożaru” (zapełnionej do ostatniego miejsca) słuchali muzyki na bazie motywów klezmerskich w harmonii żydowskiej – w wykonaniu zespołu w składzie : Szymon Ziółkowski, Franciszek Pospieszalski, Sara Kandelszajn, Tomasz Piasecki, Piotr Ziarkowski (wszyscy młodzi, ale już doświadczeni muzycy). Szczególny aplauz publiczności zdobyły śpiewane przez Sarę Kandelszajn pieśni w języku polskim, jidysz i hebrajskim.

Chętni mogli posłuchać– niejako ponadprogramowo, po koncercie – improwizacji młodych artystów w kawiarni „Pegazownia”.